Waarom een schoorsteen sneller verweert

Boven het dakvlak valt de beschutting weg: slagregen bereikt het metselwerk van drie of vier kanten, en wat overal nat wordt, droogt traag op. De temperatuurwisselingen zijn er groter: zon op de kop, vorst 's nachts. Verzadigd metselwerk dat bevriest, drukt zichzelf kapot. Een kanaal dat te koud is voor het toestel laat rookgassen condenseren; hun zouten slaan neer in het metselwerk. Ook jaren later blijven die zouten vocht aantrekken. Witte uitslag kan daarop wijzen, maar ook uit de mortel zelf komen; dat verschil bepaalt of het om herstel of om reiniging gaat.

Veelvoorkomende gebreken

• uitgesleten voegen, meestal het eerst aan de weerzijde

• een losse of scheefgezakte kop, die als geheel beweegt

• scheuren: trapsgewijs door de voeg, of dwars door de steen

• afschilferende stenen door vorst, en een gescheurde afdekplaat

• verweerd of te kort gelegd lood bij de dakaansluiting

• een loszittende, roestende of scheve kap

Waarom een lekkage vaak hier begint

Rond de schoorsteen komen metselwerk, lood en dakbedekking samen: een van de kwetsbaarste doorbrekingen van het dakvlak. Faalt er een, dan loopt water het dak in. De vlek binnen zit zelden onder het lek: water loopt langs de schacht of over het dakbeschot verder en komt meters verderop tevoorschijn. Een vochtplek bij de schoorsteenboezem verdient daarom controle op het dak.

Herstellen, vernieuwen of weghalen

Bij oppervlakkige schade volstaat vaak herstel: voegwerk uithakken en opnieuw voegen, losse stenen vervangen, afdekplaat en lood vernieuwen. Zit de schade in de bovenste lagen, dan is de kop afbreken tot onder het aangetaste deel en opnieuw opmetselen realistischer. Is de schoorsteen buiten gebruik, dan is afbreken tot onder het dakvlak en het dak dichtmaken vaak een rustiger oplossing dan blijven repareren. Ga dan eerst na of het kanaal nog dienst doet voor toestel of ventilatie, of het ook andere woningen bedient, of de schoorsteen constructief meedoet in de kap, en wat de splitsingsakte en welstand voorschrijven.

Bereikbaarheid, lood en dakbedekking

Een schoorsteen is pas goed te beoordelen van dichtbij: vanaf een hoogwerker, een steiger of het dak met randbeveiliging. Materiaal moet omhoog en puin naar beneden; opstelplaats en bescherming van het dak horen bij de voorbereiding. Oudere kanalen kunnen asbesthoudend materiaal bevatten; dat vraagt onderzoek vooraf. Wordt er aan het metselwerk gewerkt, laat dan meteen het lood en de aansluitende pannen of dakbedekking meelopen. Kit is geen loodwerk, en nieuw metselwerk op oud, gescheurd lood gaat opnieuw lekken.