Reinigen, herstellen en renoveren zijn drie dingen

Reinigen verwijdert wat op de gevel zit: het maakt schoon, niet heel; daarover gaat de pagina gevelreiniging. Herstellen pakt een afzonderlijk gebrek aan, renoveren de gevel als geheel, inclusief de oorzaak. Wie alleen reinigt, ziet hetzelfde beeld terugkomen zolang de vochthuishouding niet verandert.

Wat je van dichtbij ziet en vanaf de straat niet

Op gevelhoogte komt pas naar voren:

• uitgesleten voegen, waarbij de mortel dieper ligt dan het steenvlak;

• dichtgesmeerde stootvoegen, waardoor de spouw waterafvoer verliest;

• haarscheuren en trapsgewijze scheuren, vaak vanuit kozijnhoeken;

• verweerde betonlateien met zichtbaar wapeningsstaal;

• roestende spouwankers, herkenbaar aan scheurtjes op dezelfde hoogte;

• vorstschade onder dorpels en in spatwaterzones.

De volgorde bepaalt of het herstel standhoudt

Eerst de oorzaak van het vocht: een lekkende dakrand, een gescheurde hemelwaterafvoer, een defecte loodslab. Vaak wordt vooraf gereinigd: op een vuile gevel zijn gebreken niet te beoordelen. Dan het herstel, en pas eindreiniging als het nieuwe voegwerk is uitgehard; hoge druk over jonge mortel richt schade aan. Impregneren komt als laatste, op een voldoende droge ondergrond, anders dringt het middel onvoldoende in; zie de pagina impregneren.

Voegwerk vraagt een mortel die bij de steen past

De oude voeg wordt uitgehakt of uitgeslepen tot voldoende diepte, zodat de nieuwe houvast krijgt. Bij zachte handvormsteen heeft uithakken de voorkeur: een slijpschijf beschadigt de steenranden en verbreedt de voeg. Oppervlakkig oversmeren hecht onvoldoende. Belangrijker nog is de mortelkeuze: harde cementmortel in zachte steen verplaatst de spanning naar de steen, die dan schilfert.

Voegprofiel, kleur en het proefstuk

Het voegprofiel bepaalt hoe water van de gevel loopt; kleur en korrel van het zand bepalen of een hersteld vlak opvalt naast het oude werk. Beoordeel dat op een uitgehard proefstuk op de gevel zelf, niet op een kleurenkaart.

Wanneer een constructeur nodig is

Niet elke scheur is constructief. Wel reden voor een bouwkundig oordeel: scheuren die breder worden, diagonale scheuren, een gevelvlak dat uitbuikt, en aangetaste lateien of dragende ankers. Dichtzetten zonder dat oordeel is cosmetisch werk op een bewegende constructie.

Plaats in het meerjarenonderhoudsplan

De steiger is bij gevelwerk een aparte, substantiële kostenpost. In een MJOP loont het gevelherstel te laten samenvallen met ander werk op hoogte: schilderwerk, kozijnonderhoud, dakrand en goot. Besluitvorming in een VvE kost tijd; vroege inspectie geeft ruimte om te faseren.

Waar je op let bij een offerte

• is de gevel van dichtbij bekeken, of alleen vanaf de grond;

• staan er meetbare hoeveelheden in, of alleen een totaalpost;

• hoe worden gebreken afgehandeld die pas achter de steiger opduiken;

• wie verzorgt de steiger, de afzetting en de bescherming van kozijnen.