Druk en volume doen niet hetzelfde

De druk in bar breekt de hechting van vuil op de ondergrond. Het watervolume in liters per minuut voert het losgemaakte vuil af en bepaalt de voortgang. Veel bar met weinig liters snijdt een smalle streep; ruim volume bij gematigde druk werkt breder. Op grote horizontale vlakken weegt volume in de praktijk zwaarder dan de topdruk op het typeplaatje.

Vlakspoeler of vuilfrees

Een vlakspoeler heeft sproeiers op een roterende arm onder een kap; door de rotatie en de overlap van de banen komt het water gelijkmatig op het vlak, zonder strepen. Een vuilfrees werkt anders: een puntstraal die in een kegel ronddraait. Dezelfde pomp, dezelfde bar, maar de energie landt op één punt in plaats van verdeeld over de baan. Lokaal is een frees daardoor agressiever dan het drukcijfer doet vermoeden. Bruikbaar op ongevoelig beton voor een plaatselijke, vastzittende aanhechting; over een heel terras blijven de spiraalsporen staan.

Wat de ondergrond verdraagt

• Gebakken klinkers hebben een dichte bakhuid die veel verdraagt; is die huid verweerd en open, dan spoelt het zachtere materiaal eronder weg.

• Beton en betontegels dragen een cementhuid. Gaat die eraf, dan ligt het toeslagmateriaal bloot: ruwer, sneller vuil, onherstelbaar.

• Natuursteen loopt uiteen: dichte soorten als graniet en hardsteen verdragen meer dan poreuze kalk- en zandsteen of travertijn. Bij hardsteen bepaalt de afwerking het risico: gezoet en gepolijst werk is in één haal dof.

• Houten vlonders zijn zelden geschikt: het zachte voorjaarshout spoelt tussen de jaarringen weg en de opengetrokken vezel vergroent daarna sneller.

Voegzand en stabiliteit

Bestrating in zand ontleent haar sterkte aan wrijving: het voegzand draagt belasting over van steen naar steen. Een hogedrukstraal haalt dat zand er zo uit, zeker met de lans recht in de voeg. Wat overblijft oogt schoon maar ligt los: stenen kantelen, water zakt in de straatlaag, het vlak verzakt. Navullen van de voegen hoort bij een vakkundige uitvoering en moet in de opdracht benoemd staan.

Het spoelwater moet ergens heen

Het afstromende water neemt zand, mos, olie en eventuele middelen mee. Niet elke straatkolk loost op het vuilwaterriool; bij een gescheiden stelsel komt het in het oppervlaktewater. Opvangen of laten bezinken hoort bij de voorbereiding; op galerijen wordt afgedekt wat onder de rand ligt.

Wanneer minder druk beter werkt

Groene aanslag is geen mechanisch probleem: hoge druk haalt weg wat zichtbaar is, maar laat sporen en wortels in de poriën achter, waarna het snel terugkomt. Een middel met inwerktijd pakt dat aan; naspoelen kan op lage druk. Vet, olie en kauwgum reageren eerder op warm water of stoom dan op meer bar.