Binnen schimmel, buiten algen

Binnenshuis heeft schimmel weinig nodig: een dun laagje organisch materiaal volstaat. Behang, verf, de papierlaag van gipsplaat, kitvoegen, houten kozijnen en zelfs stof op koud stucwerk zijn genoeg voedingsbodem. Doorslaggevend is niet zichtbaar water, maar een langdurig hoge luchtvochtigheid vlak aan het oppervlak. Buiten gaat het bij groene aanslag om algen, mossen of korstmossen, die van licht en regenwater leven. Meestal zegt dat weinig over de bouwkundige staat, maar hardnekkige groei op steeds hetzelfde vlak wijst vaak op een lekkende goot, een verstopte afvoer of een gevel die structureel niet opdroogt.

Achter elke schimmel zit een vochtbron

Schimmel ontstaat niet uit zichzelf. De oorzaak is meestal een van deze vier:

• lekkage: dak, leiding, kozijnaansluiting, balkonafvoer of een defecte voeg;

• optrekkend vocht uit fundering of vloer, herkenbaar aan aantasting die van onderaf begint;

• condens op koude oppervlakken, versterkt door koudebruggen zoals betonranden en ongeïsoleerde lateien;

• onvoldoende ventilatie, waardoor waterdamp uit douchen, koken en ademen blijft hangen.

Daarnaast spelen bouwvocht na nieuwbouw of verbouwing en restvocht na een waterschade. Het patroon wijst vaak al richting: vlekken strak in hoeken en langs randen duiden op koudebruggen, een scherp begrensde plek op het plafond op lekkage. Wordt alleen de vlek weggehaald, dan komt de schimmel terug zodra de omstandigheden weer kloppen.

Chloor is niet altijd het antwoord

Chloor is het bekendste middel en soms het verkeerde. Het bleekt de verkleuring weg, waardoor de aantasting verdwenen lijkt terwijl het mycelium in een poreuze ondergrond blijft zitten. Op kalkverf, onbehandeld hout en zacht stucwerk kan natriumhypochloriet vlekken, uitbloei of vezelschade geven; op metaal werkt het corrosief. Let er ook op dat een middel dat schimmel doodt in Nederland een biocide is en door het Ctgb toegelaten moet zijn voor die toepassing.

Waar het schoonmaakwerk ophoudt

Zwaar aangetaste gipsplaat, behang of kitwerk is zelden nog te redden. Uitnemen en vervangen is bouwkundig werk en valt buiten schoonmaak, net als lekkageherstel en het isoleren van een koudebrug. Reinigen zonder dat herstel levert een schone muur op die opnieuw aanslaat. Wij benoemen wat we zien en verwijzen door waar onderzoek of herstel nodig is.

Gemeenschappelijke ruimtes in VvE-complexen

Kelders, bergingen en trappenhuizen zijn koud, donker en vaak nauwelijks geventileerd. Met optrekkend vocht uit een oude fundering erbij komt de aantasting in het stookseizoen steeds terug. Voor een bestuur is dat lastig, omdat de oorzaak soms in een privégedeelte ligt en behandeling en herstel dan niet gelijk oplopen.