Hoe eerder, hoe milder de methode

Een verse tag laat zich doorgaans met een licht middel verwijderen. Spuitbusverf is binnen enkele uren stofdroog, maar hardt daarna nog geruime tijd door; hoe lang verschilt per verftype en per weer. Naarmate de laag uithardt en onder UV veroudert, wordt hij minder oplosbaar: zwaardere chemie, langere inwerktijd, vaker een tweede beurt. De winst zit dus in organisatie: een vaste meldroute, een aanspreekpunt en een afgesproken reactietermijn.

Elke ondergrond vraagt een eigen methode

• Baksteen: poreus, maar meestal hard genoeg voor een gelvormige afbijt met naspoeling met heet water onder beperkte druk. Te hoge druk beschadigt de dichte bakhuid, waarna de steen sneller vervuilt.

• Beton: kleurverschil na reiniging valt op omdat het vlak egaal is. In grindgewassen beton blijft pigment in de holtes achter.

• Natuursteen: het grootste risico. Kalksteen, marmer en travertijn etsen onherstelbaar door zuur, zachte zandsteen erodeert onder druk. Eerst de steensoort vaststellen.

• Gepoedercoat metaal: draagt zelf een laklaag met verwante chemie. Sterke oplosmiddelen geven glansverlies of kleurverandering; mild middel, korte inwerktijd; soms is overspuiten netter.

• Glas: blank glas gaat mechanisch schoon met een scheermes. Bij etsgraffiti of glas met folie werkt een mes averechts; dan komen polijsten, opnieuw beplakken of vervangen in beeld.

• Hout: meestal geschilderd of gebeitst; oplosmiddel neemt met de graffiti de afwerklaag mee. Schuren en opnieuw afwerken geeft een beter resultaat.

Schaduwbeeld en de omvang van het reinigingsvlak

Metselwerk, beton en zandsteen zijn poreus; de dunne spuitbusverf trekt het materiaal in, zodat er dieper pigment achterblijft dan u eruit haalt. Het behandelde vlak is bovendien schoner dan de rest van de gevel, waardoor de contour als lichte plek opvalt. Beide effecten beperkt u door door te reinigen tot een naad in de gevel, een hoek of een raamlijn. Het gereinigde vlak wordt daarmee groter dan de tag: vraag in de offerte om welk vlak het gaat en wat dat kost. Een volledig onzichtbaar resultaat kan op oude baksteen niemand garanderen; laat op een proefvlak vastleggen wat u wel mag verwachten.

Coating: opofferend, permanent of geen

Een opofferende coating is een was- of polysacharidelaag die de poriën vult. Graffiti hecht daarop en gaat er met heet water af, onder de condities van de fabrikant; na elke reiniging moet de laag opnieuw worden aangebracht. Een permanente coating is een polymeerfilm die meerdere beurten meegaat, maar verandert glans en kleurdiepte en tekent af waar plaatselijk wordt bijgewerkt. Hoeveel beurten een laag meegaat en of hij dampopen is, verschilt per product; laat dat in de offerte opnemen. Op vochtgevoelig oud metselwerk weegt dampopenheid zwaar: een gevel die zijn vocht niet kwijt kan, krijgt vorstschade en zoutuitbloei. Coaten loont pas als hetzelfde vlak meermaals per jaar wordt geraakt; zet reinigingskosten maal frequentie over de standtijd af tegen aanbrengen en bijhouden van de laag.

Monumenten en historisch metselwerk

Bij een rijksmonument of gemeentelijk monument gelden extra regels. Of een vergunning nodig is, hangt af van de ingreep en van gemeentelijk beleid; gewoon onderhoud is vaak vergunningvrij en sommige gemeenten hebben een eigen graffitiprotocol. Bel de monumentenambtenaar voordat u opdracht geeft. Zachte handvormsteen en kalkmortel verdragen geen conventioneel stralen en geen zuur. Alleen zeer laag-agressieve technieken komen in aanmerking, en pas na een proefvlak op een onopvallende plek.

Wie betaalt, en wat gemeente en verzekeraar doen

Doe eerst melding of aangifte; een aantal gemeenten heeft een meldpunt of een verwijderregeling. Kijk daarna in de opstalpolis of vandalismeschade gedekt is en welk eigen risico geldt. Bepaal ten slotte of de kosten uit het onderhoudsfonds kunnen of dat een besluit van de vergadering nodig is; dat bepaalt de doorlooptijd vaak meer dan de techniek.