Waarom kozijnen falen

UV-straling breekt het bindmiddel in de toplaag af. De laag wordt dof, verkrijt en verliest zijn waterafstotende werking, het snelst op de zuid- en westgevel. Vocht doet de rest, maar zelden op het vlakke deel: het begint bij de hoekverbindingen, de aansluiting van de glaslat en de onderdorpel waar water blijft staan. Een kozijn werkt bovendien mee met temperatuur en vocht, en de kitvoeg tussen kozijn en metselwerk moet die beweging opvangen. Kit veroudert, verhardt en laat los, waarna water achter het kozijn langs loopt zonder dat iemand het ziet.

Hout, kunststof en aluminium

• Hout werkt met de luchtvochtigheid mee en moet droog zijn voordat er iets op gaat. Kale plekken worden gegrond en naden gedicht, zodat het systeem water buitenhoudt zonder vocht in te sluiten.

• Kunststof verkleurt en verkrijt onder UV. Overschilderen is soms mogelijk, maar hangt af van het profiel: bij folieafwerking of een gestructureerde toplaag is schuren uitgesloten en werkt alleen een systeem dat de fabrikant toestaat. Grondig reinigen en ontvetten is altijd de eerste stap; welke hechtprimer daarna kan, volgt uit het profiel. Controleer vooraf of de profielgarantie overschilderen toestaat. Donkere kleuren zetten sterker uit in de zon.

• Aluminium is meestal gemoffeld of gepoedercoat. Die laag krijt uit; of hij nog draagt, blijkt uit een hechtproef. Draagt hij, dan volstaat ontvetten, aanschuren en een aflak die daarop aansluit. Blank of geanodiseerd aluminium vraagt een eigen primer.

Houtrot: herstellen of vervangen

Houtrot is schimmelaantasting die op gang komt zodra hout langdurig te vochtig blijft. Herstel is zinvol zolang de kern van het profiel gezond is en de aantasting plaatselijk zit, meestal in een onderdorpel of hoekverbinding: het aangetaste hout gaat weg tot op gezond materiaal, de ondergrond wordt verstevigd en de vorm opgebouwd met een reparatiesysteem. Zo blijft het bestaande kozijn behouden. Zit het rot door de volle doorsnede of is de verbinding losgekomen, dan houdt repareren geen stand en is een nieuwe dorpel of stijl inzetten de duurzame oplossing.

De opbouw van een coatingsysteem

Een systeem bestaat uit voorbehandeling, een hechtlaag en een of meer aflaklagen. De voorbehandeling bepaalt het resultaat het sterkst: reinigen, ontvetten, losse lagen verwijderen, waar het materiaal dat toelaat opruwen, en herstellen. Hechting is deels mechanisch en deels chemisch; vet, algen, verkrijtingspoeder of een gladde glans verstoren die hechting en zijn de meest voorkomende oorzaak van vroegtijdig loslaten. Overschilderen zonder herstel verbergt alleen: het vocht blijft zitten, de aantasting gaat onder een gave laag door en komt terug als blaasvorming.

Seizoen en offerte

Coating heeft warmte en droging nodig; elk systeem kent een minimumtemperatuur en een grens voor luchtvochtigheid. Laat in het najaar drogen oppervlakken overdag nauwelijks meer en slaat er 's avonds condens neer op verse lak. Bij het beoordelen van een offerte helpen drie vragen:

• Is de voorbehandeling per gevelzijde omschreven, of staat er alleen schuren en schilderen?

• Hoe wordt houtrot afgehandeld dat pas tijdens het werk zichtbaar wordt?

• Worden kitvoegen vervangen of alleen overgeschilderd?